• BIST 97.533
  • Altın 145,647
  • Dolar 3,5801
  • Euro 4,0019
  • İstanbul 18 °C
  • Ankara 8 °C

Psikanaliz ile Din'in benzerliği Var mı?

Psikanaliz ile Dinin benzerliği Var mı?
Freud, birey ‘id’in isteklerini doyurmazsa da kişilik bozukluğu olur, aşırı şekilde doyurursa da kişilik bozukluğu olur demiş... Freud ile din arasında bir uyuşma yok mu?

 

Merhaba, ben üniversitede psikoloji bölümü son sınıf öğrencisiyim.

Size Freud hakkında bir soru sormak istiyorum. Freud, birey ‘id’in isteklerini doyurmazsa da kişilik bozukluğu olur, aşırı şekilde doyurursa da kişilik bozukluğu olur demiş.

Dine göre de, bildiğim kadarıyla, insanın arzu ve eğilimleri, ne tamamen görmezden gelinir ne de aşırı bir şekilde doyurulmasına hoş bakılır. Acaba burada

Freud ile din arasında bir uyuşma yok mu?

Cevap:

FREUD ve DİN BİRBİRLERİYLE UYUŞMAZ

EĞER Freud’un kendisi “Freud ile din arasında bir uyuşma vardır” cümlesini duysaydı, büyük bir ihtimalle ya teorisinden geri adım atar, yahut benzerlik olduğu iddia edilen yerleri değiştirirdi. Neden mi? Çünkü Freud’un dinler hakkında ne düşündüğü sır değil. Freud, dinlerin insanların korkusundan yahut açıklayamadığı bazı doğa olaylarını izah etmek adına ortaya çıktığını düşünüyordu. Yani, ona göre dinlerin ilâhî bir boyutu yoktu. Dolayısıyla Freud’un söylemeyeceği bir şeyi bizim söylememiz, kraldan fazla kralcılık olmaz mı, ne dersin?

Bu kaydı düştükten sonra, yine de bahsettiğin noktada bir benzerlik varmış gibi görünüyor. Freud’un “id” dediği, dinî literatürde ise “nefis” denen şey sanki benzer ilkelere göre çalışıyorlar. Her ikisi de haz-elem ilkesine göre hareket ediyor. Hoşuna giden şeylere meylediyor, hoşuna gitmeyen şeylerden uzaklaşıyor (“Yemek buldun ye, dayak buldun kaç!” ilkesi). Gelgelelim, durum gerçekte çok farklı. Çünkü Freud’un id kavramına çizdiği çerçeve ile dinde nefis kavramına çizilen çerçeve arasında dağlar kadar fark var.

FREUD’A GÖRE İD, insanın ruhî yapısında niye orada olduğu belli olmayan kör bir kuvvettir. Hep canının rahatını düşünür. Oysa dinî anlayışa göre nefis, belli bir işlevle insan ruhunda yerini almıştır. Nefis sayesinde biz, “Şurası benim, şundan sonra Rabbimin” diye bir ölçü oluşturabiliriz zihnimizde. Başka bir ifadeyle, nefis, insanın kendisini merkeze alarak önce kendisini sonra çevresini, sonra da Rabbini anlamasına izin verir. Nefis sayesinde biz meleklerin yapamadığını yapar, kendi mahiyetimizi kavrar ve o kavrayışla Rabbimize dost olacak bir seviyeye yükseliriz. İşte nefsin insan ruhunda bulunuş sebebi dinî açıdan budur.

Freud’e gelince onun “id” dediğinin böylesi anlamları yoktur. Çünkü Freud, daha baştan Rab-kul ilişkisini reddeder. O yüzden, Freud’un kuramında id, insanı, adi ve bayağı zevklere müptela gösteren kör bir ruhî kuvvetten fazlası değildir. Nitekim, Freud’un kuramında insanın ancak hayvandan birkaç derece yukarıda bir mahluk olarak tanımlanmasının sebebi budur. Belki çoğu insanın gözünden kaçıyor ama, Freud’un önderliğinde modern bilim, insanın şerefini küçültmüş, onu bayağı bir yaratık (hayvan) seviyesine düşürmüştür.

BURADA esas problemin eskilerin nazar dediği “bakış”ta olduğunu da söylememe izin ver lütfen. Nasıl ki bir makine parçası makine bütününden ayrı alınıp incelenirse, sanki hiçbir işe yaramaz bir şey gibi görünür ve değeri binden bire iner. Aynı şekilde, Freud insan ruhuna, onu yaratan Rabbinden bağımsız baktığı için saçma sapan bir “id” tanımına mecbur olmuştur. Eğer Freud insan ruhunun, Rabbi ile ilişkisini görebilseydi, sadece kendi menfaatini düşünen kör bir ruhi kuvveti (id) insanın en derininde bulunan “asıl öz” olarak tanımlamak zorunda kalmazdı.

Nitekim bu id tanımı nedeniyle, Freud kuramında tutarlı bir “ahlak kavramı” da oluşturamamıştır. İdin bayağı zevklerinin karşısına sadece süperegoyu, yani toplum otoritesini koyabilmiştir. Oysa toplum otoritesi (dış otorite), insanın iç dünyasında gerçek bir ahlakın yeşermesini sağlayacak güce sahip değildir. Batı toplumlarında, “Gizli kalan suç, suç değildir” anlayışının zemin tutmuş olması bunu izah etmeye yeter. Ve bu fikir, Batı toplumlarında gizli suçların (seri katiller, cinayet, fuhuş vs.) artışına yol açmıştır.

Doktor Şifa / Zafer Dergisi

Bu haber toplam 3293 defa okunmuştur
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
psychologist
2008-07-25 14:54:48
Modern Bilimin Tuzakları
Öncelikle hocamıza yaptıgı yorum için cok tesekkür ediyorum. Gercekten modern bilim insanı oldukca degersiz göstermeye calısmakla birlikte, insanı sadece haz ilkesine baglı olarak calısan bir makine gibi algılıyor. Hayatın asıl gayesini, insanın bu dünyaya gönderilis sebebini hiç düşünmeden her anı haz içinde gecirmeye yönlendiriyor. Maalesef türk toplumunu da etkileyen bu sapkın düşünceler ,özellikle üniversitelerde aşılanan düşünceler(evrim,materjalizm vs.) bizi özümüzden uzaklastırmaya calısıyor. Unutmayalım ki helal daire keyfi kafidir, hakiki ve elemsiz lezzet yalnız iman dairesindedir..
hüseyin yıldız
2008-04-11 15:02:05
freud ve din
freudun dinsiz olması onun doğru bir tespit yapmayacağı anlamına gelmez din ilahi bir kaynaktır allahtan geldiği içinde eğer inanıyorsak bu noktada şüphe etmememiz gerekir çünki din evrenseldir kuranın haşa şu ayetlerine inanıyorum ama şu ayetler bana anlamsız geliyor demek dinin bütünlüğüne aykırıdır ancak dini kaynaklara ters düşmeyen bir düşünceyi doğal olarak dinsiz olan sosyal bilimcilerde savunabilir çünki akıl ve din bir bütündür
Diğer Haberler
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Aktüel Psikoloji | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 02124661050 | Faks : 02129093121 | Haber Yazılımı: CM Bilişim