• BIST 106.736
  • Altın 141,224
  • Dolar 3,5208
  • Euro 4,0963
  • İstanbul 27 °C
  • Ankara 28 °C

İsmet Özel’ in “Türk(lük)” Kavramı Hakkında

Servet Kızılay

        İsmet Özel’in edebiyat sahasındaki yeri ve derinliği apaçık olduğu için inkâr edilemez bir kıymetinin de olduğu ortadadır. Edebî taraftan ona karşı en sert muhâlif tutumu sergileyenler  bile bunu gözönüne almak zorunda kalırlar. Düşünce sahasında da göstermiş olduğu “ezber bozuculuk”, birçok münbit fikirlere zemin teşkil etmiştir. Şayet düşünmek insanın kendi anadilinde kekelemesi ise; İ.Özel’in konuşurken ağır aksak ritminin  (kekelemesinin) onu dinleyenlerde de düşünce bakımından az veya çok “kekelemeye” yol açtığı söylenebilinir fakat her “kekeleme”nin doğru nazara sebeb olacağı söylenemez. İ.Özel’in “Türk(lük)”le öne sürmüş olduğu fikirlerin edebiyat sahasındaki yeri ve derinliği kadar apaçık olduğunu düşünmediğimizden dolayı bu meseleyi tartışmayı uygun bulduk.

İsmet Özel’in “Türk(lük)”le alâkalı fikirleri, diğer siyasi yazılarına nisbetle oldukça fazla teveccühle karşılanmakla birlikte hâlen de devam eden siyasî tartışmalara da yol açtı. Bu fikirler, siyasî izdüşümleri bakımından oldukça problematik noktalara işaret ediyordu buyüzden mâkes bulması da anlaşılır birşey oldu.

İsmet Özel’de “Türk(lük)” kavramı, kendisini yeni bir tanımlama, konumlama daha doğrusu anahtar kavram düzeyinde yeni anlamalanı oluşturmaya matuf bir harekete ulaşmaya çalışır. “Türk(lük)”, konuyla alâkalı siyasal kavramların gösterdiği biçimde bu düzende artık yer almaz. Bundan dolayı “Türk(lük)”; neseble alakalı bir anlam eksende bulunmaz, eski anlamın eksendeki bağı kesilir; Türk(lık) =Müslüman(lık) anahtar kavramına bağlanır. Nesebe (ırka/ırkçılığa) bağlanılmış ve belirleyici kılınmış önceki anlam, bundan böyle ‘tarihsel bir rolün ve kültürün’ belirleyici olduğu bir anlamla irtibatlandırılır. İ.Özel “Türk(lük)”le alâkalı nevzuhûr bir anlamalanı ortaya çıkarmaz, bilakis onun da belirttiği gibi bu anlam, zâten İslâm (doğu)denilince anlaşılan, siyasal hakimiyetin unsurlarıyla ve öznesiyle irtibâtlı bir tasavvur, bir adlandırmadır. Bu noktada iki husus ele alınmak zorunda: İlki; İ.Özelin kavram konumlamasından ortaya çıkan ve düşüncesinde  hataya sebeb olan husustur. İ.Özel, “Türk(lük)” kavramının tarihteki ortaya çıkan anlamını ‘ideal bir nokta’ ile sabitlemiş, bunu “Türk(lük)” kavramının kendisinden ayrılamaz ve değişmez bir niteliği olarak görmüştür. Oysaki bu kavramın Uluslaşma süresinde uğramış olduğu hâllerine üstün körü bakmasında bile Semantiğin özel verilerine gerek kalmadan değişmiş olduğunu görebilirdi. Kavramların değişmesi, zıt anlamlara kavuşması, konum kazanması (anahtar kavram düzenine çıkması) veyahut kaybetmesi...v.b kendisini ortaya çıkaran nedenlerin masûllüdür. Kur’ân’ın en yüksek-odak kavramı olan “Allah” kavramının izâfi anlamı bile Cumhuriyet İdeolojisinde farklılaşma gösterip değişmiştir. İkinci olarak; kavramın işlev boyutunda düşüncesinde hataya yol açan husus. Biz “Türk(lük)” kavramının adlandırmasını kabul bile etsek; bu kavramın dışardan içeriye yönelik hareketini görmemiz gerek. Yani bu adlandırma dışardan içeriye  “gavurdan” “müslümana” ( ya da Doğu’ya) yöneliktir. Oysaki İ.Özel bu hareketi, içerden dışarıya ve oldukça büyük ölçüde içerden içeriye yöneltir. Burada açıktır ki; İ.Özel bu kavramın tarihsel anlamına bağlı kalmak istemiş fakat  bu kavramın mühim bir yapısal işlevi olan hareket seyrine bağlı kalmak istememiştir. İ.Özel’in bu terkibi, çürük bir yapı oluşturur.

İsmet Özel “Türk(lük)” ün varlık şartı dediği “Türk(çe)” yi fikrinin merkezine oturur fakat bu “Türk(çe)” linguistiğin dahilinde anlaşılması gereken bir dili tam olarak  göstermez. Onun “Türk(çe)”si; Arapça ve Farsça’yı dışarda bırakır, “dil devrimini” ve “harf devrimini” “Türk(lük)”ün kurtuluşu yeniden doğuşu bir ‘millet olarak tarih sahnesine yeniden adım atışı’ şeklinde değerlendirir ve çoğukez “Türk(çe)”nin bu dillerle  olan münasebetini de karanlıkta bırakır. Haklı olarak söyleye biliriz ki; “Türk(lük)” ün tarihsel anlamını kabul edip de aynı tarihsel zamanda kendisini oluşturan diğer unsurun (Arapça ve Farsça’nın) dışarda bırakılması tutarlı değildir.  Burada Arapça ve Farsça’yı belirtmemizin bilhassa nedeni, tarihsel fail yani Osmanlıdan dolayıdır. Öte yandan dil bakımından başka bir resim karşımıza çıkmaktadır. Dünyanın diğer birçok ülkesinde İlim-dili arapça iken (meselâ; samî coğrafyası dışındakiler olarak İran, Pakistan, Afganistan, Hindistan, daha uzakta kalan yerlerde vb... ilim-dili olarak canlı tutulur ) “Türk(lük)” te bundan eser bulunmaz.

İsmet Özel’in “Türk(lük)” tanımlama ve konumlaması kendini zorunlu olarak kültürel formda bir cephe almaya girişir. Bu noktada “Türk(lük)” diğer milletlerden ayrışan birşey olur. İ.Özel’in Araplar hakkında olumlu olduğunu hiç de düşünemeyeceğimiz beyanları mevcuttur. Bu beyanlarda aşağılamaya kadar giden çıkışların olması, “Türk(lük)”ün müslüman(lık) vurgusunu kalınlaştırma, onu kendine ait bir vasıf kılmak istemesinden kaynaklanabilir  fakat bilhassa Araplar’a yönlendirdiği tahkir edici sözler; zaten Cumhuriyet İdeolojisi’nin sistematik olarak Araplar hakkında ürettiği ve  beslediği şeyleri  körükleyen bir işlev görür. Bu anlamda “Türk(lük)” müslüman olan fakat; kavimleri, Müslümanlığın kendi yapısı içinde ayıran ya da birleştiren birşey olamamaktadır.

İsmet Özelîn “Türk(lük)” fikrinin Müslümanlık ile özdeşleştirilmesi, ona hâs kılınan tanımından çıkar. Mamâfih bu Müslümanlık, kendisini “Türk Müslümanlığı, Anadolu İslâmı, Milli Din...vb” gibi projelere karşı yeterince belirgin kılmaz. Hatta yer yer bu projeleri destekleyecek görüntüler sunar. Öbür taraftan teolojik içsel sistemindeki durumu da yaterince birleştirilmemiş veya ayrıştılmamıştır. Şimdi “Türk(lük)”, müslüman olup mümin mi olmayacak yahut mümin olduğunda daha fazla mı “Türk(lük)” olacaktır bu hâlde “Türk(lük)”e başka bir ekleme mi yapılacaktır ya da hem mümin hem müslüman olana mı “Türk(lük)” daha münâsib görünecektir, bunun mezhebi ne olacak, kelâmî meşrebi ne olacak vb...zira bunlar mühim bir rol oynar çünkü birini seçip diğer şeyi dışarda bıraktığımızda bu “Türk(lük)” olmayacak veyahut hangi meşreb ve mekteb varsa bunlar hepsi cem edilmiş olması halinde bu “Türk(lük)” olacaktır. İslâmın ilk döneminden sonra çıkan mekteb ve meşreblerin “Türk(lük)” le elzem bir şekilde münasebete sokulması, konunun siyasi boyutuna da dokunur. “Türk(lük)” şayet Şiîliği de kapsıyorsa, Şiî siyasalına ait şeylerde (meselâ, İran’ın da “Türk” olması gibi) artık “Türk(lük)” olacaktır –fakat İsmet Özelin buna pek yanaşacağını sanmıyorum – yok şayet Şiîliği kapsamıyor ise “Türk(lük)” (=müslüman(lık)) olmayacaktır o hâlde; Şiîliğin ya müslüman(lık) olduğu ya da olmadığı söylenmesi gerek. Müslüman olduğu fakat “Türk(lük)” olmadığı söylenirse bu kez zorunlu olarak “Türk(lük)”ün müslümanlığa eşit olduğu söylenemeyecektir, bu açıktır.

İsmet Özel, “Türk Cevheri”  yazısında ‘toprakların tapulu sahihibi olma sorumluluğun üstlenilmesiyle Türkiye Türklerindir’  denmesi arasında dolaysız bağ kurar fakat ‘Türkiye Türklerindir’i ortaya çıkaran sebeb başkadır. Avrupada Milliyetçiliği sistematik olarak yayılmasında önemli rol oynayan Avrupalı Yahudiler vasıtasıyla aynı logoya-slogana her yerde rastlanmıştı (Mesela; Macaristan Macarlarındır vb...). Dikkat buyrulur ise; bu logo-slogan,  Türkiye’de meşhur Sabataist aileye sahib olan ve en fazla okunan bir gazetenin logosudur. Türkiye’de de Milliyetçiliğin sistematik olarak yaygınlaştırılması ve benimsetilmesinde Sabataistlerin iktidar merkezi olarak Türk siyasi hayatına yaptığı baskı ve rol küçümsenemez.

Veysel Karataş’ın “Türkler Kendini Nasıl Hissetmeli?”* makalesinde sosyolojik verilerin ışığı altında gösterdiği gibi, Türklük hakkında  daha baştan itibaren  yapılan tanımlamaların kendisi birçok problemlerin kaynağı olmuştur. İsmet Özelîn “Türk(lük)”ü daha geliştirilmiş olmakla birlikte Ziya Gölkalp, Yusuf Akçura... gibi kendinden öncekilerle benzer bir gayeyi güder. Yani; şekillenmekte olan bir yapıya harç koymak gibi bir iddia taşır ve iddia sahibi olmak ister. Bu noktada İ.Özel’in “Türk(lük)”ünün ortaya çıkış zamanı göze batar. Son Ulus devletler arasında bulunan Cumhuriyet İdeolojisinin sistematik olarak Milliyetçiliği üreten ve dayatan yapısıyla İ.Özel’den yararlanabileceğini söyleyemeyiz fakat Cumhuriyet ideolojisinin bu yapısı hepimizde öyle derin bir şekilde nüfûz etmiş ki; onun iktidarında yaşayan ferdler olarak herbirimizi kazıdıklarında altımızdan ırkçılığa rastlanır. İ.Özel’in “Türk(lük)” fikrinin  ‘ırkçılıkla, Milliyetçilikle, Şovenizmle’ doğrudan bir münasebetinin olmadığını defââtle vurgulamamıza rağmen dolaylı olarak (yer yer büyük sayılabilecek oranda) daha fazla etkilendiğini ya da o tarafa doğru yanaştığını belirtmek gerek. Ona bu hususta yöneltilen tenkidlerde -tamamıyle olmasa bile- haklılık payı mevcuttur.

İsmet Özel’in “Türk(lük)” fikri ne dil (ki burası bizi en fazla alâkadar eden boyutudur) ne teolojik-kültürel  ne de siyaset  cenâhı ile yetkin bir tanımlama ve konumlama yapar. Bu fikrinin geneline bakıldığında onun siyasî renginin dilsel ve teolojiksel bir renkten daha baskın olduğu tesbit edilir. Yani; siyasi şeyden çıkan yine siyasi maksadlara yönelen, arkasında siyasetle alâkalı şeyler çekildiği zaman ayakta durması muhâl bir hâl gösteren bir fikir olma karakteri sunar. Tam da bu noktada –şayet hafızam beni yanıltmıyorsa- “İslâmcı”lara siyasal vurgularından dolayı çok ağır tenkidlerde bulunan İ.Özel; siyasal bir kavramı dini kavramlar alanında en hayatî (anahtar) kavramlardan biri olan ‘müslüman(lık)’la tanzim etmek (veya tarihsel rücû başvurarak) sûretiyle fakat bilhassa bunu yine siyasal alan üzerinden gerçekleştirmesiyle  başka bir tutarsızlığa düşer. Kavram hakkında en net tesbit edilecek husus, onun dinsel kaynaklarda bizâtihi yer almadığı ve siyasî bir kavram olduğudur.

Şayet bütün bu itirazlarımıza karşı “Türk(lük)”le alâkalı fikirlerin yanlış anlaşıldığı iddia edilirse, o hâlde; biz de İsmet Özel’den ( ve tabiî ki kinayeli üslûbundan) daha başka muhkem ve sarîh gösterimleri taleb ederiz. Zirâ siyasete tahakkuk eden veyahut etmesi maksad edinilen fikirler, doğaları gereği ‘Şiir’den daha başka muhkem ve sarîh gösterimleri taleb eder.   

...........................................................................................................................

* Veysel Karataş’ın bu makalesi bu tartışmaların dışında ve önceden ‘fikiryorum.net’ adlı internet sayfasında yayımlanmıştır. Orada ayrıca İsmet Özelîn fikirlerinin genel tartışıldığı Aydın Aktay’ın “Bir Masal Düşmanından: Bir Yusuf Masalı I ve II”   adlı makaleye ulaşılabilinir.

       

Bu yazı toplam 5233 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
Abdulehad Ömer
2009-01-12 14:03:46
İsmini terketmemek üzerine...
İsmet Özel'e olan yaklaşımına gönül rahatlığıyla itiraz edebilirim. Bunun bir yanlış anlamadan kaynaklandığını belirterek. Malum medya mecraları sloganları alıp, alt metni görmezden gelirler. Muhatap olma tarzlarında da ruhsuz bir tabiat vardır. İsmet Özel'in bu güruhun askerlerine karşı yaklaşımı genelde açıklamayı hak etmedikleri yönünde olabilir. Tabii ki küfür hak ettiği şekilde kibir gösterilip ezilmelidir. Hz. Ebu Bekir(r. a.)’in dediği gibi; "Bir kişinin değerini kime ne kadar hürmet gösterdiği belirler." Bir şeye hak ettiğinden az hürmet gösterecek olursak kendi seviyemizi düşürmüş oluruz. Aynı şekilde bir şeye hak ettiğinden daha fazla hürmet gösterecek olursak da, yine kendi seviyemizi düşürmüş oluruz. İsmet Özel zannımca kendi değerini muhafaza etmeye çalışan bir kimsedir. Bu noktada hasas adil bir ölçüsü olduğu intibağı uyandırıyor bende. Ve uslübunu takdir ediyorum. Yani haklı nedenlere dayandırabiliyorum. Milliyetçi,ulusalcı diye yaftalanan söylemine gelelim. "Kafirle çatışmayı gözealan müslümana türk denir." Malumdur ki bu toprakları yurt edinen sonrada vatanlaştıran bu kavim ismi ve namı islamı kabul ettikten sonra yürümüştür. Lisanı bile islamı anlamak için kökten dönüşmüş ve sadece ona vakf olmuştur. Bir namının oluşunun yagane sebebi islamdır. İslamı da kılıçla birlikte kuşanmıştır. Bir müslüman kavim olarak, darulharbe devamlı sefer düzenlemiş, diğer müslüman kavimleri himayesi altına almış. Ama bir adı olduğu andan itibaren ne gavur ne müslüman hiç bir kavmin himayesi altına girmemiş tek cemaattir. Bu onun adının geçmişi,yürüyen namı olmuş. Allah kavimleri yükseltir ve alçaltır. İslamda kazanılan mevzi terkedilemez. Kaybedilemez demiyorum, Terkedilemez. Kaybedildiği taktirde yeniden geri almak için cihad etmek farz ayndır. Türkler kılıçlarını kaybetmişlerdir. Ve eksikliğini meneviyatlarının ve isimlerinin bir parçası olduğu için hissederler. Bu parçalanmışlıkla kalbleri katılaşıp kılıçlarını terkedenler ise artık bu kavmin namını ve ismini taşımıyorlar demektir. İsmet Özel "Kafirle çatışan" demiyor, "çatışmayı gözealan." diyor... Kılıcını geri almayı ümit eden, kılıcı terketmeyen Müslüman türktür diyor. Burda ümmeti parçalayan bir anlayış yok, yalnızca adımızın ve muhataplarımızın bilinmesi adına bir ifşa var. Ki bize nasıl hitap edileceği bilinsin. Kim olduğumuz bilinsin. Bu Müslüman Türktür. İyi savaşır, ilmi konularda biraz zayıftır, zevkine düşkündür, kılıç salmadığında hafiften azar sapıtır, çabuk öfkelenir, çabuk durulur, biraz suyuna gitmek gerekir vs.vs... Türk ismi bir müslüman ismidir. Kılıcı terk eden, islamı terk eden Türk değildir. İsmini de terk etmiş,tanımsızlaşmış algılanamaz bir şeydir. Şu an türklerin kendi başlarına gavurlara ve kendi parçalanmış maneviyatına vermek zorunda oldukları bir mücadele var. İtikatlarını ve isimlerini doğrultmak ve terketmemek adına. Bu da öncelikli bir nefsi müdafa; olmak yada olmamak meselesi. Ummete dahil olmak, yeniden türk olmak için verilen bir savaş. Hamd Allah’adır. O’ndan yardım ister. O’ndan af dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin fenalıklarından Allah’a sığınırız. Allah’ın sapıttığını kimse hidayete erdiremez. Allah’ın hidayete erdirdiğini de kimse sapıtamaz.Cennetten daha büyük kazanç, cehennemden de daha büyük zarar yoktur. Allah hepimizi korusun, bizi İslam’da sabit kılsın. Takva ile, haya ile, huşu ile; Allah’a yönelen, kulluk ve kölelik eden, mümin kullarından kılsın. Allah merhamet etmeseydi; biz Müslümanlardan olamazdık. Ben şehadet ederim Allah’tan başka ilah yoktur. Hz. Muhammed (S.A.V) O’nun kulu ve Resulüdür. Allah’ım seni tesbih eder ve överim. Senden bağışlanmamı diler. Sana tövbe ederim.
Yolcu
2007-09-23 04:20:04
Serkan Bey'e
Bence Serkan bey siz önce "türklerin tarihe tesadüfen çıktığı iddiasına reddiye" başlığıyla yorumunuzun tutarlılığına bakın. Başlık ile yorumun içeriği alakasız. Aman Allahım bu ismet özelciler hep böyle dalgın mı olur yoksa Anlaşılmamak için mahsustan mı yapıyorlar. Bu arada ebu bekirin dediği gibi serkan beye ismet özel savunusu bir görev gibi duruyor. :)
Ebubekir Burtan
2007-09-23 04:15:47
Türklük Kavramı Hakkında
Tartışma biraz demode olsada ismet özel Türklük = İslam ısrarında olduğundan güncelliğini korumaktadır. bu açıdan konunun tekrar ele alınması güzel olmuş. Yazarın açık bir şekilde ifade ettiği " dinin temel kaynaklarında yer almayan bir kavramla" - Türklükle- dinsel kimliği tanımlamanın tutarlı olmadığıdır. Çünkü dinin kendini tanıtma yada tanımsal açıdan bir kavram sorunu yok. Hatta islamın kimlik tanımını yapan kavramlar o kadar çok ki bu konuda bir kavram enflasyonunun yaşandığıda söylenebilir. Dinsel aidiyetin yada kimliğin ifadesinde bu kadar kavram çokluğu varken ismet özelin "tarihsel anlam ısrarı" vurgusuyla Türklüğü İslamla özdeşleştirmesi hem konjonktür açısından sakıncalar taşımakta hemde gereksiz bir tanımlama girişimidir. Eğer buna verilecek bir cevap varsa yazarın ifade ettiği gibi ismet özelden muhkem ve sarih ifadeler beklenir. İsmet özel Bu yazıya ulaşıp bir cevap veremezse en azından ilgili görünen serkan beye cevap hakkı düşmektedir...
Yazarın Diğer Yazıları
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Aktüel Psikoloji | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 02124661050 | Faks : 02129093121 | Haber Yazılımı: CM Bilişim