• BIST 106.843
  • Altın 142,630
  • Dolar 3,5367
  • Euro 4,1209
  • İstanbul 25 °C
  • Ankara 22 °C

Ekonomide Plasebo etkisi

Ekonomide Plasebo etkisi
Bütün hastalıkları yalnızca ilaçla tedavi etmek mümkün değil. Özellikle çağımızın en büyük derdi olan stres ve gerginliklerin yarattığı ruhsal dengesizlik hallerinde ilaç tedavisinin yanında psikolojik destek gerekiyor.

MAHFİ EĞİLMEZ / Radikal


Bütün hastalıkları yalnızca ilaçla tedavi etmek mümkün değil. Özellikle çağımızın en büyük derdi olan stres ve gerginliklerin yarattığı ruhsal dengesizlik hallerinde ilaç tedavisinin yanında psikolojik destek gerekiyor. Depresyona giren, anksiyete denilen ve başına kötü şeyler geleceği inancıyla endişe veya korku içine düşen ya da fobiler içinde kıvranan insanların tedavisinde ilaç tedavisinin yanında psikolojik tedaviye de başvuruluyor. Hatta bazen ilaç kullanılması yerine tümüyle psikoloijk tedavi tercih ediliyor. Ne var ki insanların çoğu ilaç almadan iyileşemeyeceğini düşündüğünden ilaç, kendi kimyasal etkisinden çok psikolojik bir etki yaratarak tedaviye olumlu katkı yapabiliyor. İşte bu düşünceden hareketle ilaç yerine ilaca benzeyen ama aslında yararlı ya da zararlı hiçbir etkisi olmayan maddelerin hastalara verilmesi ve bu yolla onun kendisini iyi hissetmesi de bir yöntem olarak kullanılabiliyor. Bu tür ilaç benzeri maddelere plasebo (halk arasında şeker hapı da deniyor), bunların yarattığı psikolojik olumlu etkiye ise plasebo etkisi adı veriliyor. Aynı adı taşıyan bir de alternatif rock grubu var ama konumuz onlar değil.

Türkiye tam iki yıldır IMF ile anlaşabileceği havasını plasebo etkisi gibi kullanıyor. Giderek artan bütçe açığına ve kamu kesimi borçlanmasına bakarak kamu maliyesinde eski sorunlu günlere dönüleceği korkusunu bir anksiyete haline getiren piyasaları yatıştırmak için IMF ile anlaşılacağı izlenimi yayılarak yaratılıyor bu plasebo etkisi.

IMF ile anlaşma olacağı haberini alan piyasalar tıpkı gerçek ilaç aldığını sanan hastalar gibi kendini daha iyi hissediyor. Bu etkiyi bozabilecek olan tek şey IMF’nin böyle bir anlaşmanın söz konusu olmadığı biçiminde yapacağı açıklama. Ama onlar da oyunu bozmuyorlar ve plasebo etkisine destek oluyorlar.

Tıpta plasebo konusunda en çok tartışılan konuların başında böyle bir uygulamanın Hipokrat yeminine ya da hasta ile doktoru arasında gerekli olan güven ilişkisine ne kadar uyduğu meselesi geliyor. Plasebo uygulamasını savunanlar bunun zararsız bir yalan olduğunu (beyaz yalan) ve hastanın iyiliği için yapıldığını, etik dışı bir eylem olmadığını öne sürüyorlar. Tersini iddia edenler ise hastanın doktoruna güvendiğini ama doktorun ona maddi anlamda işe yaramayan plaseboyu ilaç diye yutturduğunu ve bunun etik bir eylem olmadığını vurguluyorlar. 

Ekonomide beklentilerin önemli olduğu 1930’larda Keynes’le birlikte anlaşılmış bir konu. Buna karşın beklentilerin en az gerçekleşmeler kadar etkili olduğunun kavranması çok daha yeni zamanlarda oldu. Bu gelişmede, aralarında Nobel ödüllü Robert Lucas Jr.’ın da bulunduğu, yeni klasik iktisatçılar olarak anılan ekolün geliştirdiği rasyonel beklentiler kuramının büyük katkısı var. “Beklenti neyse gerçekleşme de o yönde olur” ifadesiyle özetleyebileceğimiz rasyonel beklentiler kuramı çok önemli bir gerçeğin altını çiziyor: Eğer bir toplumda karar alıcıların büyük çoğunluğu ekonominin kötü gideceğini düşünüyor ve o nedenle tasarruf etmenin yararlı olacağına inanıyorlarsa o zaman tasarruf edecekler demektir. Hep birlikte tasarruf edildiğinde harcamalar azalacağı için üretim de yatırım da düşecek ekonomi küçülmeye başlayacaktır. Yani kötü beklenti kötü gerçekleşmeye yol açacaktır.

Beklentilerin önemi kavrandıktan sonra anketler devri başladı. Anketlerde, ekonomik karar alma mekanizmasında karar alıcı konumunda bulunanlara geleceğe ilişkin çeşitli konularda beklentileri soruluyor ve alınan yanıtlara göre endeksler oluşturularak beklentilerin yönü belirlenmeye çalışılıyor. Bu sonuçlar oluşturulacak ekonomi politikasına da temel oluşturuyor.

Türkiye’de beklentiler inişli çıkışlı bir eğilim izliyor. Ama ne zaman IMF anlaşması gündeme gelse beklentilerde bir iyileşme görülüyor, yani plasebo etkisi çıkıyor ortaya.

Bu haber toplam 1197 defa okunmuştur
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Aktüel Psikoloji | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 02124661050 | Faks : 02129093121 | Haber Yazılımı: CM Bilişim